حاج ایاز خان شاکری قشقایی(تولد سال ۱۲۸۷ قمری/ ۱۲۴۸ خورشیدی) مشاور و صندوق‌دار صولت‌الدوله ایلخانی قشقایی بود. او در سفر به مکه، مدینه و عتبات عالیات، شرح این سفر را نوشته است. سفرنامه او به نام سفرنامه حاج ایاز خان قشقایی در سال ۱۳۸۸ به کوشش پرویز شاکری در تهران منتشر شد. وی در سفر حج، با شریف حسین سلطان مکه دیدار می‌کند و در بازگشت از سفر خود، به همراه صولت‌الدوله و رضاخان سردار سپه از احمدشاه قاجار که از دومین سفر به فرنگ بازمی‌گردد، استقبال می‌کندحاج ایازخان زاده ایل قشقایی است. تبار او به ایل شاملو برمی‌گردد. ایل شاملو در کنار سایر ایلات و طوایف از جمله تکه‌لو، استاجلو، قاجار، افشار، روملو و زنگنه، هسته مرکزی قوای قزلباش را تشکیل دادند. قدرت قزلباش‌ها تا زمان شاه عباس برقرار بود. وی اندک اندک از تعداد و قدرت آنان کاست و برخی از آنان را از آذربایجان کوچ داد که بخشی از آنها به ایل قشقایی پیوسته‌اند. ابوطالب آقا که نَسَب حاج ایازخان به او می‌رسد، از ایل شاملو است که به ایل قشقایی وارد شده است. حاج ایاز خان در زمان صدور شناسنامه (در سال ۱۳۱۲ خورشیدی) با توجه به اعتقادات دینی خود، نام خانوادگی «شاكری» به مفهوم شكرگزار بودن را برگزیده    است اسماعیل خان صولت‌الدوله که مدتی در زمان ایلخانیگری عبداله خان ضرغام الدوله (برادر بزرگش)، با اقتدار به عنوان ایل‌بیگی در مسند قدرت بود، در سال ۱۳۲۴ قمری/ ۱۲۸۴ خورشیدی به عنوان ایلخانی انتخاب می‌شود. او به واسطه اعتماد و اطمینانی که به ایازخان دارد او را به عنوان مشاور و معتمد خود برمی‌گزیند. ایاز خان به واسطه کِبَر سنّ نسبت به صولت‌الدوله، علاوه بر همراهی وی در امور دیوانی، گاه در امور خانوادگی او نیز ایفای نقش می‌کند. به عنوان نمونه، صولت‌الدوله طی نامه‌ای (احتمالاً) در سال ۱۳۰۳ خورشیدی هنگام راهی شدن به تهران حهت حضور در مجلس شورای ملی که به فرزندش ناصرخان نوشته، حاج ایازخان‌ را به عنوان وکیل و نماینده برای جلب رضایت فامیل و پیشگیری از دلخوری احتمالی در رابطه با ازدواج ناصرخان تعیین می‌کند.

حاج ایازخان، به نیابت از صولت الدوله، مدتی سرپرستی حکومت بهبهان را داشته است. وی به مدت بیش از بیست سال (از دوره ایل بیگی شدن صولت الدوله قبل از سال ۱۳۲۰ قمری/ ۱۲۸۰ خورشیدی تا زمان آغاز سفر حج در سال ۱۳۴۰ قمری/۱۳۰۱ خورشیدی) در دستگاه ایلخانی، همواره دارای منصب و قدرت بوده است.. ایازخان طی جنگ جهانی اول (در سال‌های ۳۳۳قمری/۱۲۹۳خورشیدی تا ۱۳۳۷قمری/ ۱۲۹۷خورشیدی)، در نبرد قشقایی‌ها بر علیه قوای استعمارگر انگلیس در خطه جنوب شرکت داشته است. در نبرد سال ۱۳۳۶قمری/ ۱۲۹۶خورشیدی، چند خانوار از جمله خانوار حاج ایاز خان توسط نیروهای حامی قوای بیگانه، به اسارت گرفته شده و اموال آنان غارت شد که با رشادت و پایمردی قشقایی‌ها به سرعت آزاد شدند. حدود چهار سال پس از خاتمه جنگ جهانی اول، در سال ۱۳۴۱قمری/ ۱۳۰۱خورشیدی توفیق سفر حج و زیارت عتبات عالیات، نصیب حاج‌ایازخان می‌شود. او در این سفر با عبور از خلیج فارس، اقیانوس هند، دریای سرخ و شهرها و کشورهای مسیر، به سبک روزنامه‌ای، سفرنامه ای تدوین نموده که حائز ارزش تاریخی فراوانی است و اولین سفرنامه مکتوب و مستند در ایل قشقایی است.

وی پس از بازگشت از این سفر، از خدمات دیوانی و دستگاه ایلخانی قشقایی کناره‌گیری می‌کند. حاج ایازخان پایبند به اعتقادات دینی بوده و با مراجع و روحانیون به نامِ روزگار خود مکاتبه و مراوده داشته و عکس‌ها و نامه‌های اشخاصی از جمله آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری بنیانگذار مدرسه فیضیه قم به یادگار مانده است.

حاج ایازخان باتوجه به باورهای دینی، در برگزاری مراسم مذهبی در ایل پیشگام بوده است. وی در تعمیر اماکن مذهبی نیز کوشا بوده است. علاوه بر تعمیر و احیای مسجد روستای ظفرآباد در جنوب‌شرقی شیراز، حاج ایازخان به موارد دیگری نیز همت گمارده که به بیان خود او در کتاب سفرنامه حاج ایاز خان قشقایی، تعمیر بقعه سید تاج‌الدین محمد در شهر قیر از آن جمله است. با توجه به مشکلات سیاسی در ایل قشقایی و شورش بزرگ این ایل در سال ۱۳۰۸، در سالهای ابتدای حکومت پهلوی، وی ناچار به دور شدن از ایل و تخته‌قاپوی اجباری در شهر سمیرم شد.

حاج ایاز خان در زمستان سال ۱۳۱۸خورشیدی (۱۳۵۸ قمری) در املاکش در سمیرم، وفات یافت. آرامگاه او در امامزاده‌ای در داخل شهر سمیرم واقع است.

منابع

    سفرنامه حاج ایاز خان قشقایی، ناشر: کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، به کوشش پرویز شاکری، ۱۳۸۸

    گفتاری درباره ایلات و عشایر فارس، مظفر قهرمانی ابیوردی، ۱۳۵۵ ص449


شنبه 12 اردیبهشت 1388

جیران زن عشایری و چنته

   نوشته شده توسط: روح الله اژدری    نوع مطلب :کتابشناسی ایل قشقایی ،صنایع دستی ایل قشقایی ،

جیران یكی از دختران عشایر چنته می بافد ، او دوران دخترباف یا ناشی باف كه دختران برای یادگیری می بافند را پشت سر گذاشته و تقریباً به مرحله ی استاد باف یا بی بی باف رسیده است دختران عشایری با ذوق و سلسقه ذره ذره با تمام وجود و عشق شروع به بافتن می كنند . آنها با هر رجی كه می بافند یا خاطرات شیرین گذشته می افتند و رویای آن را در سر می پرورانند آنها قبل از اینكه چنته را وسیله ای برای كار وزندگی بدانند آن را نماد عشق و علاقه به عزیزی كه به یاد او و برای او تاروپود چنته را بافته اند ، می دانند.

جیران چنته را به عشق سهراب و به یاد او می بافد . او حالا دیگر با سهراب ازدواج كرده است. در دوران نامزدی مانند تمام دختران عشایری، چنته برای جهیزیه خود بافته است و حالا با داشتن سه بچه و یك بچه تو راهی دوباره چنته می بافد. او با بافتن هر تار و پود چنته یاد خاطرات شیرین نامزدی، مراسم عروسی (مردم عشایر مانند تمام مردم ایران به ساز، آواز و رقصیدن علاقه ی زیادی دارند.) و جشن های ایل می افتد كه با حركات هماهنگ دست و پا همه را مجذوب خود می كرد. جیران همین طور كه چنته می بافت و یاد خاطرات شیرین می افتاد، گهواه را هم تكان می داد. او مانند تمام زنان عشایر عاشق كار در منزل و مواظبت از بچه ها است. او كم كم حركات طفل تو راهی را در شكم احساس می كند .

جیران هم مانند سایر زنان عشایری از سایر زنان عالم بیشتر زحمت می كشد و كمتر بهره می برد. آنها با چنته بافی تمام احساسات خود را با رنگ های نخ كه خودشان با پوست انار، پوست گردو، برگ مو و روناس رنگ آمیزی می كنند ، نشان می دهند .

آداب و رسوم ارزش های حاكم بر جامعه عشایری هویت فردی زنان را به رسمیت نمی شناسد. بنابراین در فراشد بافتن چنته و دیگر دست باف های خاص هست كه زنان می توانند آزادی زنانه خویش را احساس كنند و به شخصیت خود غنا بخشد.

كتاب "جیران زن عشایری و چنته " به دو زبان و در سه بخش منتشر شده كه بخش اول توصیف چنته ، بافت و سلیقه های مختلف عشایر در مورد رنگ ها و طرح های چنته، بخش دوم داستان زندگی جیران و بخش سوم و آخر انواع مختلف چنته را بیان می كند. این كتاب در 176 صفحه مصور (رنگی) با كاغذ گلاسه در قطع رحلی و جلد گالینگور در اختیار مردم قرار گرفته است. مولف "جیران"، "پرویز همایون پور" با همكاری عكاس مشهور "رضی میری" كتابی جذاب ، نفیس و خواندنی را توسط نشرچشمه عرضه كرده است.


برچسب ها: کتابشناسی ایل قشقایی ، ایل قشقایی ، جیران زن عشایری و چنته ،

دوشنبه 21 اردیبهشت 1388

کتابشناسی ایل قشقایی

   نوشته شده توسط: روح الله اژدری    نوع مطلب :کتابشناسی ایل قشقایی ،

قشقائی ائل ادبیاتی عنوان کتاب کوچکی است که هموطن آذربایجانی جناب آقای علیرضا ذیحق در سال 1361 در مورد ادبیات ایل قشایی تهیه کرد اند. در ابتدای این کتاب 22 صفحه ای که به زبان ترکی آذربایجانی نوشته شده است توضیحات مختصری در مورد تاریخچه ی ایل قشقایی آمده است. سپس توضیحات مختصری راجع به ماذون قشقایی و چند شعر این شاعر و سپس هم توضیحاتی در مورد یوسفعلی بیگ به همراه اشعار زیبایی از او آورده شده است بعلاوه چند طرح از قشقایی ها نیز در این کتاب گنجانده شده است. این کتاب درتابستان سال65 در تبریز به چاپ رسیده است.

تاریخ اجتماعی و سیاسی ایل بزرگ قشقایی

 تهیه و تدوین: نوروز دُرداری (فولادی)

 ناشر: انتشارات قشقایی (shiraznashr.blogfa.com)

 ۸۰۰ صفحه قیمت: 8000 تومان

 فهرست مطالب

پیشینه‌ی تاریخی ایل قشقایی/منشأ نام ایل قشقایی/تاریخ مهاجرت ترکان به فلات ایران/تاریخ مهاجرت ترکان قشقایی به فارس/اسناد موجود تاریخی/موقعیت جغرافیایی و جمعیت/حدود قلمرو ایل بزرگ قشقایی/جمعیت عشایر کوچنده‌ی ایران/زبان و فرهنگ ایل بزرگ قشقایی/زبان ترکی/جمعیت مردم ترک زبان در دنیا/سواد آموزی در عشایر/تأسیس مدارس عشایری در فارس/پوشاک مردم قشقایی/تزیینات و زیورآلات زنان در ایل قشقایی/پوشاک مردان قشقاییی/ موسیقی در ایل قشقایی_ ...

نگاهی به تاریخ و فرهنگ ایلات شش بلوكی و رحیم‌لو قشقایی

«تا زمانی كه سیه چادرها در دامنه‌های رشته كوه زاگرس برپاست، نفوذ در جنوب ایران از محالات است»

از سخنان چرچیل نخست‌وزیر انگلستان به فرانكلین روزولت رییس جمهور آمریكا،1941

گردآورنده: الله‌داد بهرامیان (1387-1384)

 ناشر: انتشارات قشقایی (shiraznashr.blogfa.com) نوبت چاپ: اول، 1387 قیمت: 6000 تومان

قره کیشی: اشعار طنز ترکی قشقایی

تیمور گردانی (شاعر)

قیمت پشت جلد

8000 ریال

مشخصات کتاب

·         تعداد صفحه: 80

·         نشر: وفایی (27 مهر، 1384)

·         شابک: 964-8108-60-9

·         قطع کتاب: رقعی

·         وزن: 300 گرم

شیرم را حلالت نمی کنم

تیمورگردانی


قیمت پشت جلد

8000 ریال

مشخصات کتاب

·         تعداد صفحه: 80

·         نشر: وفایی (05 مهر، 1384)

·         شابک: 964-8108-61-7

·         قطع کتاب: رقعی

·         وزن: 300 گرم


برچسب ها: کتابشناسی ایل قشقایی ،

تأمل و دقت استاد بهمن بیگی برای چاپ کتاب، علی‏رغم آن همه جوشش احساسات، تراکم خاطرات و تسلط عجیبی که او بر کلمه و کلام دارد، به راستی شگفت‏انگیز است. نخستین اثر او «عرف و عادت درعشایر فارس» درست 60 سال پیش منتشرشد و سه اثر دیگرش: «بخارای من ایل من»، «اگر قره قاج نبود» و «به اجاقت قسم» به ترتیب با فاصله‏های 44، 65 سال پیش از یکدیگر به چاپ سپرده شده‏اند.

به راستی اگر بهمن‏بیگی تنها «عرف و عادت درعشایر فارس» را نوشته بود، به عنوان پژوهشگری جست‏وجوگر، شایسته احترام و تقدیر بود. اگر او فقط مجموعه داستان‏های کوتاه و جذاب «بخارای من ایل من» را درسال 68 و با فاصله‏ای طولانی از اولین اثر خود روانه بازار نشر کرده‏بود، لایق هرگونه بزرگداشت و تشویق بود. این اثر، همانند یک قطعه موسیقی با یک سمفونی زیبا، به دل می‏نشیند و خواننده را در جذبه نثری دلاویز و پرتصویر پرواز می‏دهد و با خود به سرزمین زیبای عشایر می‏برد وبا مسائل مردم این خطه از کشورمان آشنا می‏کند.

انتشار «بخارای من ایل من» به راستی در سپهر ادب فارسی، یک حادثه بزرگ بود، آنچنان که همه نگاه‏ها را به سوی خود کشاند.

بهمن‏بیگی در اثر سوم خود «اگر قره‏قاج نبود» گوشه‏هایی از خاطرات و خطرات خویش را با نثری آهنگین و توصیفی به زیبایی به تصویر کشیده ودر واپسین اثرش «به اجاقت قسم» خاطرات آموزشی خود را در راه پرفراز ونشیبی که برای سوادآموزی عشایر این مرز وبوم پیموده، بیان کرده‏است. وی در حال حاضر به نگارش خاطرات متأخر خود مشغول است و امید می‏رود که در آینده‏ای نزدیک، شاهد اثر برجسته دیگری از بنیانگذار آموزش عشایر و به تعبیری «پدر آموزش عشایری» کشورمان باشیم. آنچه درپی می‏آید، تنها گزارش کوتاهی از چهار اثر منتشر شده استاد بهمن بیگی است.

تأمل و دقت استاد بهمن بیگی برای چاپ کتاب، علی‏رغم آن همه جوشش احساسات، تراکم خاطرات و تسلط عجیبی که او بر کلمه و کلام دارد، به راستی شگفت‏انگیز است. نخستین اثر او «عرف و عادت درعشایر فارس» درست 60 سال پیش منتشرشد و سه اثر دیگرش: «بخارای من ایل من»، «اگر قره قاج نبود» و «به اجاقت قسم» به ترتیب با فاصله‏های 44، 65 سال پیش از یکدیگر به چاپ سپرده شده‏اند.

به راستی اگر بهمن‏بیگی تنها «عرف و عادت درعشایر فارس» را نوشته بود، به عنوان پژوهشگری جست‏وجوگر، شایسته احترام و تقدیر بود. اگر او فقط مجموعه داستان‏های کوتاه و جذاب «بخارای من ایل من» را درسال 68 و با فاصله‏ای طولانی از اولین اثر خود روانه بازار نشر کرده‏بود، لایق هرگونه بزرگداشت و تشویق بود. این اثر، همانند یک قطعه موسیقی با یک سمفونی زیبا، به دل می‏نشیند و خواننده را در جذبه نثری دلاویز و پرتصویر پرواز می‏دهد و با خود به سرزمین زیبای عشایر می‏برد وبا مسائل مردم این خطه از کشورمان آشنا می‏کند.

انتشار «بخارای من ایل من» به راستی در سپهر ادب فارسی، یک حادثه بزرگ بود، آنچنان که همه نگاه‏ها را به سوی خود کشاند.

بهمن‏بیگی در اثر سوم خود «اگر قره‏قاج نبود» گوشه‏هایی از خاطرات و خطرات خویش را با نثری آهنگین و توصیفی به زیبایی به تصویر کشیده ودر واپسین اثرش «به اجاقت قسم» خاطرات آموزشی خود را در راه پرفراز ونشیبی که برای سوادآموزی عشایر این مرز وبوم پیموده، بیان کرده‏است. وی در حال حاضر به نگارش خاطرات متأخر خود مشغول است و امید می‏رود که در آینده‏ای نزدیک، شاهد اثر برجسته دیگری از بنیانگذار آموزش عشایر و به تعبیری «پدر آموزش عشایری» کشورمان باشیم. آنچه درپی می‏آید، تنها گزارش کوتاهی از چهار اثر منتشر شده استاد بهمن بیگی اس

تأمل و دقت استاد بهمن بیگی برای چاپ کتاب، علی‏رغم آن همه جوشش احساسات، تراکم خاطرات و تسلط عجیبی که او بر کلمه و کلام دارد، به راستی شگفت‏انگیز است. نخستین اثر او «عرف و عادت درعشایر فارس» درست 60 سال پیش منتشرشد و سه اثر دیگرش: «بخارای من ایل من»، «اگر قره قاج نبود» و «به اجاقت قسم» به ترتیب با فاصله‏های 44، 65 سال پیش از یکدیگر به چاپ سپرده شده‏اند.

به راستی اگر بهمن‏بیگی تنها «عرف و عادت درعشایر فارس» را نوشته بود، به عنوان پژوهشگری جست‏وجوگر، شایسته احترام و تقدیر بود. اگر او فقط مجموعه داستان‏های کوتاه و جذاب «بخارای من ایل من» را درسال 68 و با فاصله‏ای طولانی از اولین اثر خود روانه بازار نشر کرده‏بود، لایق هرگونه بزرگداشت و تشویق بود. این اثر، همانند یک قطعه موسیقی با یک سمفونی زیبا، به دل می‏نشیند و خواننده را در جذبه نثری دلاویز و پرتصویر پرواز می‏دهد و با خود به سرزمین زیبای عشایر می‏برد وبا مسائل مردم این خطه از کشورمان آشنا می‏کند.

انتشار «بخارای من ایل من» به راستی در سپهر ادب فارسی، یک حادثه بزرگ بود، آنچنان که همه نگاه‏ها را به سوی خود کشاند.

بهمن‏بیگی در اثر سوم خود «اگر قره‏قاج نبود» گوشه‏هایی از خاطرات و خطرات خویش را با نثری آهنگین و توصیفی به زیبایی به تصویر کشیده ودر واپسین اثرش «به اجاقت قسم» خاطرات آموزشی خود را در راه پرفراز ونشیبی که برای سوادآموزی عشایر این مرز وبوم پیموده، بیان کرده‏است. وی در حال حاضر به نگارش خاطرات متأخر خود مشغول است و امید می‏رود که در آینده‏ای نزدیک، شاهد اثر برجسته دیگری از بنیانگذار آموزش عشایر و به تعبیری «پدر آموزش عشایری» کشورمان باشیم. آنچه درپی می‏آید، تنها گزارش کوتاهی از چهار اثر منتشر شده استاد بهمن بیگی است.

ء عرف و عادت در عشایر فارس

محمد بهمن بیگی، چاپ دوم، شیراز، انتشارات نوید، 1381 (چاپ اول، تهران 1324)، 135 ص. رقعی.

استاد بهمن‏بیگی اثر حاضر را درست 60 سال پیش، زمانی که حدود جوانی 20 ساله بود، نوشته‏است. کتاب از چنان اهمیتی برخوردار بوده که در همان سال انتشار، مورد توجه نویسندگان بزرگ و نشریات معتبر ادبی - علمی قرار گرفت.

چاپ دوم اثر، در فاصله‏ای 57 ساله و درسال1381 منتشر شد. بهمن بیگی در مقدمه این چاپ به علل تأخیر چاپ دوم کتاب اشاره کرد و مشکلات را بر شمرده‏است. نویسنده دراین کتاب، با نگاهی از درون، خواننده را با آداب و عادات و اخلاق و رسوم و همچنین دیگر جنبه‏های متنوع زندگی ایل بزرگ قشقایی در دوره تألیف کتاب آشنا می‏کند. از آنجا که موءلف، آگاه به مسائل حقوقی بوده، در مبحث اول کتاب، موضوع عرف و عادات را از نظر حقوق مدنی، کیفری، آیین دادرسی، حقوق اداری و سیاسی اجتماعی در بین ایلات و عشایر فارس مورد بحث قرار داده و در مبحث دوم

که اندکی مختصرتر است، به ذکر عقاید وافکار عشایر فارس پرداخته و در برخی موارد، آداب و رسوم عشایر فارس را با قوانین و رسوم ملل قدیم مقایسه و تطبیق کرده‏است.

استاد بهمن بیگی در این اثر، ضمن بیان بی‏سروسامانی عشایر جنوب در آن سال‏ها، درمان دردهای بزرگ عشایر را تنها در سایه مهر و محبت و تعلیم و تربیت دانسته و اعلام داشته: «برای جلوگیری از این همه سرگردانی و گمراهی، راهی جز ایجاد مدارس سیار و فراوان وجود ندارد.»

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید.

 

 


ادامه مطلب

برچسب ها: کتابشناسی ایل قشقایی ، کتاب شناسی محمد بهمن بیگی ، به اجاقت قسم ، بخارای من ایل من ، بهمن بیگی ، اگر قره قاج نبود ، عرف وعادت در ایل قشقایی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic